Dla każdego fana piłki nożnej, dogrywka to moment, w którym emocje sięgają zenitu, a stawką jest wszystko. To dodatkowy czas gry, który ma za zadanie wyłonić zwycięzcę, gdy regulaminowy czas meczu nie przynosi rozstrzygnięcia. Zrozumienie zasad dogrywki jest kluczowe, by w pełni docenić dramaturgię rozgrywek pucharowych i nie dać się zaskoczyć zmieniającym się regułom.
Dogrywka w piłce nożnej dodatkowy czas gry, gdy mecz musi mieć zwycięzcę
- Dogrywka to dwie 15-minutowe połowy, rozgrywane po remisie w regulaminowym czasie gry, gdy regulamin wymaga wyłonienia zwycięzcy.
- Obecnie zawsze rozgrywane jest pełne 30 minut dogrywki, niezależnie od liczby strzelonych bramek.
- Jeśli po dogrywce wynik nadal jest remisowy, o zwycięstwie decyduje konkurs rzutów karnych.
- Dogrywki stosuje się wyłącznie w systemach pucharowych, takich jak Puchar Polski, Liga Mistrzów czy Mistrzostwa Świata.
- W meczach ligowych (np. Ekstraklasa) dogrywka nie jest stosowana mecz kończy się podziałem punktów.
- Zasady "złotego" i "srebrnego gola" oraz reguła goli na wyjeździe zostały zniesione.
Prosta zasada: Musi być zwycięzca!
Dogrywka w piłce nożnej to nic innego jak dodatkowy czas gry, który sędzia zarządza w sytuacji, gdy po regulaminowych 90 minutach meczu wynik na tablicy świetlnej wciąż wskazuje na remis. Ale uwaga, nie każdy remis prowadzi do dogrywki! Kluczowe jest to, że regulamin danych rozgrywek musi wymagać wyłonienia zwycięzcy. Jeśli mecz nie może zakończyć się remisem, bo na przykład decyduje o awansie do kolejnej rundy lub o zdobyciu trofeum, wtedy wkracza dogrywka, aby rozstrzygnąć, która drużyna jest lepsza.Ile dokładnie trwa dogrywka i czy zawsze gra się do końca?
Standardowa dogrywka składa się z dwóch części, z których każda trwa 15 minut. Pomiędzy tymi dwoma piętnastominutowymi połowami zawodnicy mają krótką przerwę, zazwyczaj kilkuminutową, na uzupełnienie płynów i wysłuchanie ostatnich wskazówek od trenerów. Co ważne, obecnie zawsze rozgrywane jest pełne 30 minut dogrywki, niezależnie od tego, ile bramek padnie w jej trakcie. To istotna zmiana w stosunku do historycznych zasad, o których opowiem za chwilę, gdzie jeden gol mógł zakończyć mecz przed czasem.
Co się dzieje, gdy 30 minut to za mało? Wprowadzenie do rzutów karnych
Wyobraźmy sobie sytuację, w której po 90 minutach regulaminowego czasu gry i dodatkowych 30 minutach dogrywki, wynik meczu nadal jest remisowy. Co wtedy? W takiej sytuacji, aby wyłonić zwycięzcę, przystępuje się do konkursu rzutów karnych. To jeden z najbardziej dramatycznych momentów w piłce nożnej, gdzie o wszystkim decyduje precyzja, opanowanie i odrobina szczęścia. Każda drużyna wykonuje po pięć rzutów karnych, a jeśli po nich wciąż jest remis, rzuty karne są kontynuowane, aż do momentu, gdy jedna z drużyn zdobędzie przewagę.
Liga czy puchar? Sprawdź, w jakich rozgrywkach emocje sięgają zenitu
Zrozumienie, gdzie dogrywka ma zastosowanie, jest kluczowe. Nie każdy mecz piłkarski, który kończy się remisem, będzie miał dogrywkę. To zależy od formatu rozgrywek.
Puchar Polski i baraże: Gdzie dogrywka decyduje o wszystkim
W Polsce dogrywka jest nieodłącznym elementem wielu kluczowych rozgrywek. Jako kibic z pewnością widziałem wiele emocjonujących spotkań rozstrzyganych w dodatkowym czasie. Gdzie najczęściej możemy się jej spodziewać?
- Mecze Pucharu Polski: Od pierwszych rund aż po finał, każdy mecz musi mieć zwycięzcę.
- Baraże o awans lub utrzymanie w ligach: Na przykład baraże o wejście do Ekstraklasy czy o utrzymanie w niższych ligach często przewidują dogrywkę, jeśli dwumecz lub pojedyncze spotkanie nie przyniesie rozstrzygnięcia w regulaminowym czasie.
Wielkie sceny: Liga Mistrzów, Mundial i Euro a zasady dogrywki
Na arenie międzynarodowej dogrywka jest standardem w fazach pucharowych największych turniejów, dostarczając niezapomnianych wrażeń milionom kibiców. To właśnie tam często rodzą się legendy i padają historyczne bramki.
- Mistrzostwa Świata FIFA (Mundial): Od 1/8 finału aż po finał.
- Mistrzostwa Europy UEFA (Euro): Podobnie jak na Mundialu, od fazy pucharowej.
- Liga Mistrzów UEFA: W fazie pucharowej, po dwumeczu, jeśli wynik jest remisowy (bez względu na gole na wyjeździe, o czym za chwilę).
- Liga Europy UEFA i Liga Konferencji Europy UEFA: Tak samo jak w Lidze Mistrzów, w fazach pucharowych.
Dlaczego w Ekstraklasie i innych ligach nigdy nie zobaczysz dogrywki?
W przeciwieństwie do rozgrywek pucharowych, w meczach ligowych, takich jak nasza PKO BP Ekstraklasa, dogrywka nigdy nie jest stosowana. Zasada jest prosta: mecz ligowy może zakończyć się remisem. W takiej sytuacji obie drużyny dzielą się punktami zazwyczaj każda otrzymuje po jednym punkcie. Celem rozgrywek ligowych jest wyłonienie najlepszej drużyny na przestrzeni całego sezonu, a nie w pojedynczym spotkaniu. Remisy są naturalną częścią rywalizacji i odzwierciedlają równowagę sił między zespołami, dlatego nie ma potrzeby sztucznego wyłaniania zwycięzcy w każdym meczu.
Nie zawsze było tak samo! Krótka historia zasad, które zmieniały futbol
Zasady piłki nożnej, choć wydają się niezmienne, ewoluują. Dogrywki również przechodziły przez różne fazy, a niektóre eksperymenty budziły naprawdę skrajne emocje.
"Złoty gol": Zasada nagłej śmierci, która budziła skrajne emocje
Pamiętam czasy, gdy "złoty gol" był na ustach wszystkich. To była zasada "nagłej śmierci": jeśli w dogrywce padła bramka, mecz natychmiast się kończył, a drużyna, która ją strzeliła, zostawała zwycięzcą. Wyobraźcie sobie tę presję! Z jednej strony, dawało to niesamowitą dramaturgię i natychmiastowe rozstrzygnięcie. Z drugiej, często prowadziło do bardzo defensywnej gry w dogrywce, bo nikt nie chciał zaryzykować straty bramki. Zasada ta została wprowadzona w latach 90., ale po kilku latach, w 2004 roku, Międzynarodowa Rada Piłkarska (IFAB) uznała, że nie spełnia ona oczekiwań i została zniesiona.
Czym był "srebrny gol" i dlaczego był tylko chwilowym eksperymentem?
Po zniesieniu "złotego gola" pojawił się "srebrny gol" był to swego rodzaju kompromis. Zgodnie z tą zasadą, jeśli drużyna prowadziła po pierwszej 15-minutowej części dogrywki, mecz również się kończył, a ta drużyna wygrywała. Dawało to nieco więcej czasu na reakcję niż "złoty gol", ale wciąż było dalekie od pełnych 30 minut. "Srebrny gol" był jeszcze krótszym eksperymentem niż "złoty gol" i również został zniesiony przez IFAB w 2004 roku, co oznaczało powrót do zasady rozgrywania pełnych dwóch połów dogrywki.
Koniec z bramkami na wyjeździe jak to zmieniło dogrywki w pucharach UEFA?
Jedną z najnowszych i najbardziej znaczących zmian, która wpłynęła na dogrywki w europejskich pucharach, było zniesienie zasady goli strzelonych na wyjeździe przez UEFA w 2021 roku. Wcześniej, jeśli dwumecz kończył się remisem, a w dogrywce padały bramki, gole strzelone na stadionie rywala miały podwójną wartość. To często prowadziło do bardzo taktycznej gry i faworyzowało drużyny grające drugi mecz u siebie. Zniesienie tej reguły oznacza, że teraz, jeśli po dwumeczu i dogrywce wynik jest nadal remisowy, zawsze następuje konkurs rzutów karnych. Moim zdaniem, to uprościło zasady i zwiększyło szanse na bardziej otwartą grę w dogrywce, bo nie ma już tej dodatkowej presji związanej z "wagą" gola na wyjeździe.
Najczęstsze pytania i mity, w które wciąż wierzą kibice
Wokół dogrywek narosło wiele pytań i nieporozumień. Postaram się rozwiać te najpopularniejsze.
Czy w dogrywce można dokonać dodatkowej zmiany zawodnika?
Tak, to bardzo dobra wiadomość dla trenerów i zawodników! Wiele rozgrywek, w tym te organizowane przez UEFA i FIFA, wprowadziło przepis pozwalający na dokonanie dodatkowej, szóstej zmiany zawodnika w trakcie dogrywki. Ma to na celu przede wszystkim ochronę zdrowia piłkarzy, którzy są już mocno zmęczeni po 90 minutach gry, a także umożliwienie trenerom wprowadzenia świeżych sił lub zmiany taktyki w kluczowym momencie meczu. Warto jednak pamiętać, że ta szósta zmiana jest dostępna tylko, jeśli drużyna nie wykorzystała wszystkich swoich regularnych zmian w regulaminowym czasie gry.
Remis w dwumeczu czy gole na wyjeździe wciąż mają znaczenie?
Jak już wspomniałem, zasada goli strzelonych na wyjeździe została zniesiona przez UEFA w 2021 roku. Oznacza to, że w dwumeczach europejskich pucharów (Liga Mistrzów, Liga Europy, Liga Konferencji Europy), jeśli po 180 minutach (lub 210 minutach z dogrywką) wynik jest remisowy, bramki zdobyte na wyjeździe nie mają już podwójnej wartości. Jeśli sumaryczny wynik dwumeczu jest remisowy po dogrywce, automatycznie przechodzi się do konkursu rzutów karnych. To znacząco uprościło zasady i sprawiło, że dogrywka jest teraz "czystą" rywalizacją o to, kto strzeli więcej goli w dodatkowym czasie.Przeczytaj również: Ile było Mistrzostw Świata w piłce nożnej? Poznaj pełną historię 22 mundiali!
Czy każda dogrywka musi kończyć się konkursem rzutów karnych?
Absolutnie nie! Konkurs rzutów karnych ma miejsce tylko wtedy, gdy po pełnych 120 minutach gry czyli 90 minutach regulaminowego czasu plus 30 minutach dogrywki wynik meczu nadal jest remisowy. Jeśli w trakcie dogrywki jedna z drużyn strzeli bramkę i utrzyma prowadzenie do końca dodatkowego czasu, to ona zostaje zwycięzcą i nie ma potrzeby rozgrywania rzutów karnych. Rzuty karne są ostatecznością, mechanizmem mającym na celu rozstrzygnięcie spotkania, które wciąż nie ma jednoznacznego zwycięzcy.
